Zbirka fabričkog naoružanja od 1945. godine

 

 

 

Zbirka fabričkog naoružanja od 1945. godine postoji već duže vreme u Vojnom muzeju i ispočetka je prikupljala naoružanje što domaćeg, što stranog porekla koje je godinama opremalo pripadnike nekadašnje JNA u želji da prikaže savremena kretanja u naoružanju vojske. Međutim ratna dešavanja tokom devedesetih godina prethodnog veka otvorili su novo poglavlje u ne samo vojnoj istoriji našeg naroda već i u ovoj zbirci. Sukobi u Hrvatskoj početkom devedesetih u vezi sa raspadom SFRJ, a potom i borba protiv albanskih terorista na Kosovu tokom 1998 i 1999. godine i u vezi sa tim agresija NATO-a na SRJ 1999. su stvorili novi prostor u prikazu nacionalne vojne istorije a samim tim i prostor za prikupljanje novih eksponata za fond zbirke. Mnogi od tih predmeta su prikupljani na licu mesta od zaplenjenog oružja. Zbirka i dan danas prikuplja predmete u vezi sa pomenutim događajima, međutim predmet interesovanja joj se proširuje kao i u ranijim epohama na formacijsko naoružanje koje se danas koristi u Vojsci Srbije.

 

 

Najstariji predmeti iz zbirke su oni koji potiču iz vremena razvoja nove komunističke Jugoslavije i Jugoslovenske narodne armije a koji pokazuju sliku razvoja domaće industrije oružja. Među ovim naoružanjem proizvedenim posle rata ima takođe i primeraka oružja iz ratnog perioda koji su se i dalje zadržavali u upotrebi u vojsci. Pored pešadijskog naoružanja, zbirka poseduje raznovrsnu ostalu vojnu opremu koja je bila u upotrebi u vojnim jedinicama, od eksplozivnih sredstava, preko mornaričke opreme i oruđa, sredstava veze, artiljerijske municije itd. Poseban deo zbirke je posvećen i prvom učešću naše vojske u jednoj međunarodnoj misiji, misiji UNEF, Ujedinjenijih Nacija na Sinaju u Egiptu.

 

 

Kao što je pomenuto, fond zbirke je uveliko obogaćen usled ratnih dešavanja tokom devedesetih. Veliki broj predmeta iz ovog perioda je prikupljan direktno sa ratišta tokom 1991 i 1992. godine. Usled tada važećeg embarga na uvoz oružja, dotur oružja oružanim formacijama Republike Hrvatske je išao ilegalnim putevima i sa svih mogućih strana, tako da je stvorena situacija da se na ratištu pojavilo oružje iz svih delova sveta. Dodatni deo slike koji opisuje sukobe u Hrvatskoj predstavlja improvizovano oružje namenjeno za mučenje i ubistva civila i zarobljenih pripadnika JNA.

Poslednja ratna dešavanja na teritoriji Srbije su takođe dobila svoje mesto u Vojnom muzeju i dopunila fond Zbirke. Jedan deo Zbirke je u vezi sa borbom protiv albanskih separatista, i kao u slučaju sukoba u Hrvatskoj iz istih razloga i ovde je prisutan širok arsenal oružja sa vih strana sveta. Drugi deo je posvećen NATO agresiji i bombardovanju SRJ gde su prikazani naoružanje i oprema pilota oborenih od strane VJ, a kao najzanimljiviji eksponat koi privlači najviše pažnje posetilaca muzeja ističe se deo krila aviona F-117A Stealth koji je oboren 27. marta 1999. godine. Poseban akcenat se baca i na upotrebu oružja zabranjenih konvencijama o ratovanju a koje je tokom bombardovanja konstantno upotrebljavano i to se u glavnom odnosi na kasetne bombe i na municiju sa osiromašenim uranijumom.

 

 

Poslednji deo zbirke i onaj koji se konstantno obnavlja i unapređuje predstavlja naoružanje koje se danas u upotrebi u Vojsci Srbije čime Vojni muzej obezbeđuje kontinuitet u prikazu formacijskog naoružanja koje je vojska koristila još od osnivanja moderne srpske države.