''Srpsko turski ratovi 1876-1878. i sticanje nezavisnosti Kneževine Srbije''

07. 05. 2018

 

Povodom 140-to godišnjice u Galeriji Vojnog muzeja na Kalemegdanu, je otvorena izložba

''Srpsko turski ratovi 1876-1878. i sticanje nezavisnosti Kneževine Srbije''.

Izložba je dostupna za javnost do 31.05.2018. godine. Ulaz je slobodan, svakim danom, osim ponedeljka, u vremenu od 12.00 do 19.00 časova.

Posetioci imaju priliku da vide reprodukcije 65 fotografija i 35 litografija sa motivima ratišta, te portrete vojskovođa iz ovih dvogodišnjih ratova. Izloženo je preko sto muzejskih predmeta, vojna oprema i naoružanje srpske, crnogorske, ruske i turske vojske. Uz to, posetioci su u prilici da vide odlikovanja navedenih država i odličja komandnog kadra i vojnika koji su za ratne zasluge dobijali najveća srpska odlikovanja i medalje. Izloženo je i pet dobrovoljačkih zastava, tri srpske, jedna ruska i jedna italijanskih dobrovoljaca. Izložene su i uniforme, kao i umetnička dela. To su dragocena svedočanstva iz ovog važnog perioda srpske istorije, kada je Kneževina Srbija posle dva rata, izvojevala slobodu i na Berlinskom kongresu 1878. godine stekla međunarodno priznanje, nakon skoro petsto godina ropstva.

Izloženi predmeti su uglavnom iz zbirki Vojnog muzeja, izuzev nekoliko predmeta, ( mundir, pečatnjak, kalup za pečatnjak i tanjir, kneza Milana i dva umetnička dela) koji su za ovu priliku pozajmljeni iz Istorijskog muzeja Srbije. Reprodukcije važnih arhivalija i proklamacija urađene su po originalima iz Arhiva Srbije i Narodne biblioteke Srbije.

***

Kneževina Srbija nije mogla da ostane samo posmatrač ustanka srpskog naroda u Hercegovini, jula 1875 i mesec dana kasnije u Bosni. Ovi ustanci su označili početak rešavanja Velike istočne krize. U Beogradu je formiran Glavni odbor za pomaganje ustanka, kojim je rukovodio mitropolit Mihailo. Knez Milan Obrenović IV, pod pritiskom opšteg raspoloženja u zemlji, odlučio se početkom maja 1876. godine za rat protiv Osmanske Turske. U Srbiji je 30. juna 1876. godine objavljena ratna proklamacija, a samo dva dana kasnije počele su ratne operacije. Srpskoj Narodnoj vojsci, znatno slabijoj po opremljenosti i obučenosti od turske vojske, stiglo je u proleće 2.718 ruskih dobrovoljaca, među kojima je bilo 718 oficira. Nešto manje dobrovoljaca došlo je iz Italije, Hercegovine, Bosne, Stare Srbije, Vojvodine i Bugarske. Srpske snage koje su krenule u ofanzivu, a nakon prve pobede na Babinoj glavi, odbijene su na svim pravcima i prinuđene na povlačenje. Krajem jula i tokom avgusta 1876, turske jedinice zauzele su Knjaževac i Zaječar, dok su na jugoistoku odbijene u bici kod Šumatovca. Pod pritiskom velikih sila Turska je naredila svojim trupama da obustave neprijateljstva. Posle kratkog zatišja, u trodnevnoj bici na Krevetu, krajem septembra 1876, zaraćene strane su imale velike gubitke. Turci su u novoj ofanzivi zauzeli Veliki Šiljegovac, Đunis i opustošili Istočnu Srbiju. Posredstvom Rusije sklopljeno je primirje, a 28. februara 1877. zaključen je mir između Srbije i Turske, koji je podrazumevao predratno stanje.

Po ulasku Rusije u rat u proleće 1877, ruski car Aleksandar II savetovao je Srbiji da ne ulazi u rat dok ruska vojska ne pređe Dunav. Srbija je tek decembra 1877 objavila rat Turskoj. Srpska vojska je od kraja januara 1878. godine zauzela Niš, Kulu, Ak Palanku, Prokuplje, Leskovac i Vranje. Javorski korpus, osim što je povratio Kladnicu, sve vreme je bio u defanzivi prema Novom Pazaru, zbog stava velikih sila, čime je bio sprečen dalji prodor srpskih trupa ka Kosovu.

Srbija nije bila zadovoljna odlukama Sanstefanskog mira, potpisanim početkom marta 1878, ali nisu ni velike sile, pa je na kongresu u Berlinu (13. jun do 13. jula) 1878. godine izvršena revizija mirovnog ugovora. Srbija i Crna Gora priznate su za samostalne države sa uvećanom teritorijom, dok je Bosnu i Hercegovinu okupirala Austrougarska.

 

 

     

 

 

Verzija za štampu

 

A+ A-

Pretraga

Poslednje vesti

Važniji linkovi

Pratite nas