Istorijat Vojnog muzeja

 

Vojni muzej u Beogradu smešten je na bastionu 1. jugoistočnog fronta Beogradske tvrđave, u zgradi podignutoj 1924. godine za namene Vojnogeografskog instituta, koja je 1956. ustupljena Muzeju. Okružen gradskim bedemima i najvećim i najlepšim beogradskim parkom, Kalemegdanom, muzej predstavlja jedan od simbola tvrđave.

Osnovan je Ukazom kneza Milana Obrenovića IV, 10/22. avgusta 1878. godine na predlog ministra vojnog, pukovnika Save Grujića. Bila je ovo još jedna od manifestacija sticanja državne nezavisnosti. Prva muzejska postavka otvorena je 1904, povodom stogodišnjice Prvog srpskog ustanka u sklopu krunidbenih svečanosti kralja Petra I Karađorđevića.
 
Muzej se tada nalazio u skromnoj zgradi podignutoj još za turskog vremena, odmah do Rimskog bunara. Ubrzo po osnivanju, ušao je na velika vrata u Evropu i svet, učešćem na Balkanskoj izložbi u Londonu 1907. godine, gde je sa stotinu odabranih istorijskih predmeta, među kojima su bile zastave iz oba srpska ustanaka, privukao pažnju londonske javnosti, o čemu je izvestila ondašnja štampa.
 
Zgrada ovog muzeja porušena je u Prvom svetskom ratu, a evakuisane zbirke dobrim delom su stradale ili su zaplenjene. Ponovo je prošlo više od dve decenije do otvoranja nove postavke. Kralj Aleksandar I Karađorđević izdao je 1934. Uredbu o obrazovanju Vojnog muzeja u Kraljevini Jugoslaviji. Brigadni đeneral Vojislav Vuković, dotadašnji upravnik Kraljevog dvora postavljen je za upravnika Muzeja. Otpočela je sistematska akcija prikupljanja predmeta, kojoj su se odazvali brojni darodavci, učesnici ratova i njihovi potomci, čija su imena upisivana u naročitu "Zlatnu knjigu" koja je sačuvana u Vojnom muzeju, a delo je ruskog umetnika Vsevoloda Guljeviča.
 
Nova postavka je otvorena 1937. godine u dve zgrade, od kojih je jedna današnji Zavod za zaštitu spomenika kulture grada.
Tokom Drugog svetskog rata muzejske zbirke pretrpele su novu poharu. Međutim, u skladu sa programom okupacionih vlasti, neke kulturne institucije, među kojima i Vojni muzej, nastavile su rad i za vreme okupacije. Prikupljanje predmeta i njihova zaštita u okupiranom gradu bili su glavna briga muzejskih radnika. Savezničko bombardovanje grada 1944. godine donelo je nova stradanja muzejskih zbirki i zgrada muzeja. U novim uslovima, posle Drugog svetskog rata, pristupilo se prikupljanju predmeta, naročito iz minulog rata, utvrđivanju ratne štete, ali i prilagođavanju muzejske postavke novoj ideologiji. Osetno je povećan muzejski fond, naročito predmetima iz rata i revolucije, a Vojni muzej je postao veoma važna institucija nove države. Velika pažnja posvećena je akvizicijama, stručnom kadru, naučnoistraživačkom radu, arheološkim iskopavanjima i pripremi nove postavke, u kojoj su pored muzejskih stručnjaka, kao saradnici, recenzenti, konsultanti, učestvovali eminentni istoričari, arheolozi, arhitekte, te umetnici različitih profila. Novu postavku otvorio je 1961. predsednik države, Josip Broz Tito.
 
Sve važnije državne i vojne delegacije u poseti Jugoslaviji bile su gosti Vojnog muzeja. Muzej je priredio veliki broj tematskih i studijskih izložbi, uredio više memorijalnih kompleksa i spomen soba, izdao više monografija, tematskih i studijskih kataloga i drugih stručnih publikacija. Učestvovao je na simpozijumima i stručnim skupovima u zemlji i inostranstvu. Osobita pažnja posvećena je prikupljanju predmeta i formiranju studijskih zbirki. Danas Muzej ima oko 30.000 predmeta sistematizovanih u 12 zbirki i veoma impozantnu fototeku koja zbraja oko 100.000 fotografija.
Muzej raspolaže i specijalnom bibliotekom sa fondom od 15.000 naslova iz oblasti istorije, istorije umetnosti, arheologije, muzeologije, i drugih srodnih grana nauke, i sa više od 5000 časopisa.

Verzija za štampu

 

A+ A-

Pretraga

Poslednje vesti

Važniji linkovi

Pratite nas