Zbirka naoružanja u eksterijeru

 
 
 
Zbirka artiljerijskog oruđa, između ostalog, činila je osnovu prve stalne postavke Vojnog muzeja iz 1904. godine. Osim dva topa koja su se nalazila ispred ulaza u zgradu Muzeja, veći broj spredpunećih topova, od kojih i 4 Karađorđeva topa livena u srpskoj topolivnici 1811. godine, krasila su izložbeni prostor.
 
Kao i većina zbirki i ova je oštećena ili delom uništena tokom dva svetska rata. Nakon Drugog svetskog rata u Muzeju je ostalo nešto više od dvadesetak topova i haubica korišćenih tokom Balkanskih i u Prvom svetskom ratu, a koje je muzej primio 1935. godine od VTZ Kragujevac, kao i tri cevi obalska topa koja su, 1936. godine, dopremljena u Muzej sa Kladovske tvrđave. U posleratnim godinama nastavlja se sa prikupljanjem predmeta, te u Muzej pristiže veći broj artiljeriskog oruđa i oklopnih vozila iz minulog rata. Takođe, sa jadranske obale, krajem 1960. godine, prikupljeno je dvadesetak teških obalsko – tvrđavskih topova koji su izloženi u eksterijeru Vojnog muzeja.
 
Najstarija artiljerijska oruđa izložena u eksterijeru Vojnog muzeja su spredpuneći topovi koji datiraju od druge polovine XVII do polovine XIX veka. Osim četiri cevi koje su izlivene od bronze-tuča, sve ostale su od gvožđa. Najveći broj ovih cevi je izliven u radionicama u Austriji, nekoliko u Francuskoj i Velikoj Britaniji.
 
S kraja XIX i početka XX veka u eksterijeru Muzeja nalaze se primerci svih vodećih evropskih proizvođača artiljerijskog oruđa toga vremena (Schneider, Skodawerke, Krupp, Rheinmetall, Societe anonyme des anciens etablissements Cail). Osim primeraka koje je Srbija kupila, u eksterijeru su izložena artiljerijska oruđa koja su zaplenjena u Prvom balkanskom ratu, potom dobijena od strane Francuske prilikom proboja Solunskog fronta, nekoliko primeraka koji su zatečeni u magacinima nakon Prvog svetskog rata, a nalazili su se u naoružanju Austrougarske vojske. Tu se nalaze i oruđa koja je nakon Prvog svetskog rata Kraljevina SHS kupila za potrebe vojske.
 
Nakon Drugog svetskog rata u Muzej pristiže veći broj artiljeriskog oruđa i oklopnih vozila, među kojima i izuzetno retki primerci. Pažnju posetiocima naročito privlači veći broj oklopnih transportera, tanketa i tenkova raznih zemalja (Poljske, Čehoslovačke, Italije, Nemačke, Rusije, SAD). Od tih sredstava posebno se izdvajaju Poljska tanketa TKF-3, kojih je proizvedeno ukupno 18 komada, a jedini sačuvani primerak je upravo izložen u eksterijeru. Isti slučaj je i sa nemačkim lakim tenkom (PzKpfw I Ausf F VK 1801) kojih je proizvedeno svega 30 i jugoslovenskim tenkom A1 kojih je, 1950. godine u fabrici Petar Drapšin, proizvedeno svega 5 komada.
 
Osim oklopnih vozila u eksterijeru Vojnog muzeja su izložena i brojna artiljerijska oruđa zaplenjena tokom Drugog svetskog rata od Italijana i Nemaca.
Nakon, gotovo veka marljivog prikupljanja oruđa stvorena je jedna od, ako ne najvrednijih, onda sigurno najređih zbirki artiljerijskog oruđa i oklopnih sredstava u Evropi. 
 

Zbirku obrađuje muzejski savetnik dr Mirko Peković 

Verzija za štampu

 

A+ A-

Pretraga

Poslednje vesti

Važniji linkovi

Pratite nas