Umetnička zbirka

 
 
 
Umetnička zbirka Vojnog muzeja jedinstvena je po broju i vrednosti umetničkih dela kojima raspolaže. Zasluga za osnivanje te zbirke pripada generalu Vojislavu Vukoviću, koji je na dužnosti upravnika Vojnog muzeja bio od 1934.do 1945.godine, te Savetodavnom i Umetničkom odboru Vojnog muzeja.
 
Umetnička dela su u muzej stizala putem otkupa, poklona ili porudžbina. Ministarstvo vojske i mornarice Kraljevine Jugoslavije obezbedilo je znatna materijalna sredstva za otkup umetničkih dela za Vojni muzej, što je doprinelo da se za kratko vreme stvori vredna kolekcija. Fond umetničke zbirke uvećavao se i darovima koje je Vojni muzej dobijao od ustanova i pojedinaca. Među prvim darodavcima bili su umetnici i njihovi potomci.
 
Posebnu dragocenost umetničke zbirke predstavljaju radovi «ratnih slikara 1912-18. Sakupljeno je oko 500 slika, skica i crteža osamnaest ratnih slikara slikara. Nacionalni entuzijazam poneo je u strahote ratnog vihora čitavu jednu generaciju likovnih umetnika. Na brojnim srpskim ratištima od Cera do Soluna, u periodu od propasti da oslobođenja, stvaralo je oko četrdeset slikara koji su bili uglavnom ratnici ili dobrovoljne bolničarke. Slikari su bili raspoređeni u ratne jedinice, da bi pratili život na frontu i operacije naše vojske. U prvim godinama rata, u svoje male blokove skiciraju i svoje prve ratne utiske. To su figure ili likovi običnih vojnika, oficira, ranjenika, položaja, ratno orudža, borba, smrt. To je dragocena građa o jednom vremenu i njegovim naporima i idealima.
 
Pored brižljivo negovane dokumentarne umetnosti, u četiri tragične ratne godine, u izgnanstvu, u zbegu, na ostrvima rana, mučeništva i lečenja nastala su i najznačajnija impresionistička platna srpske umetnosti. Među ratnim slikarima bilo je i onih koji su stvarali našu modernu umetnost: Nadežda Petrović, Kosta Miličević, Mihailo Milovanović. Tako je Prvi svetski rat i pored svih teških gubitaka koje joj je naneo, obogatio srpsku umetnost za znatan broj remek dela.
 
Posle Drugog svetskog rata, Umetnička zbirka Vojnog muzeja uvećana je za još jedan fond likovnih dela. Reč je o radovima koji su nastali od 1941. do 1945. godine. Otkupom i poklonima stečena je ova kolekcija koja sadrži dela aktivnih učesnika NOR-a i umetnika koji su godine rata proveli u zarobljeničkim i koncentracionim logorima. Fond Umetničke zbirke se i dalje uvečavao delima plemenitih darodavaca Vojnog muzeja. Među posleratnim darodavcima moramo istaći potomke generala Vojislava Vukovića i generala Jevrema Damjanovića, koji su, osim portreta svojih uglednih predaka, Vojnom muzeju poklonili i druge vredne muzejske predmete.
 
Veliku donaciju Vojnom muzeju učinila je Galerija Centralnog kluba Vojske Jugoslavije 1993.godine. Tom prilikom Umetnička zbirka uvećana je za 391 vredno likovno ostvarenje, a reč je o delima savremene umatnosti, s temom Drugog svetskog rata, ili savremenog vojničkog života, a radovi su naših velikih umetnika, između ostalih: Mila Milunovića, Milana Konjovića, Miloša Bajića, Radenka Miševića, Boška Risimovića i drugih. Slikar Miloš Gvozdenović nam je poklonio 10 svojih slika rađenih po fotografijama koje prikazuju Cersku bitku, a nedavno je Ministarstvo odbrane Vojnom muzeju ustupilo šest vrednih slika.
 
U zbirci se nalaze radovi najslavnijih srpskih umetnika kao što su: Uroš Knežević, Stevan Todorović, Uroš Predić, Paja Jovanović, Kosta Miličević, Veljko Stanojević, Petar Lubarda, Milo Milunović, Mladen Srbinović; ali tu su i radovi umetnika koji su nepravedno zaboravljeni: ruski slikar Vsevolod Guljevič, portretista Nikola Milojević, slikar Muhailo Milovanović. Pružila nam se prilika da im ukažemo dužnu pažnju i predstavimo njihova dela, jer zahvaljujući njima naša umetnost je obogaćena mnogim odličnim radovima.
 
U okviru Umetničke zbirke Vojnog muzeja nalazi se i izuzetno vredna kartografska zbirka, koja obuhvata originalne geografske i vojno geografske karte XVII, XVIII i XIX veka, urađene uglavnom u staroj grafičkoj tehnici bakroreza, a potom bojene ručno. Uz karte tu se nalazi i vredna kolekcija veduta starih gradova. Odlikuje ih visoki umetnički kvalitet, sadržajna geografska celovitost, tačnost ucrtanih podataka primerena vremenu u kom su nastali i izuzetna kaligrafija i ornamentika.
 
Od osnivanja (1878), pa do danas Umetnička zbirka je prošla sve faze razvoja potrebne za tu vrstu ustanove. Danas Umetnička zbirka Vojnog muzeja poseduje oko tri hiljade radova i ona su sasvim različita kako po vremenu nastanka tako i po svojoj likovnoj vrednosti. U dugom razdoblju od XVII veka, koje potresaju ratovi i burni istorijski događaji, stvaralo je više slikarskih naraštaja različitih opredeljenja. Zastupljena su dela vodećih predstavnika baroka, romantizma, realizma, secesije, impresionizma, poetskog i kolorističkog realizma, ekspresionizma, sve do pojave apstraktne umetnosti i nove figuracije. Zastupljeni su radovi velikih majstora, ali i slikara čiji nešto skromniji rad nikako ne umanjuje njihovu ulogu. Naprotiv njihovi radovi predstavljaju veoma značajan podatak o ljudima i događajima iz naše prošlosti i bogata su dokumentacija, živa neposredna, koja nam dočarava likove onih koji su stvarali našu istoriju.
 

Zbirku obrađuje viši kustos Ljubica Dabić 

Verzija za štampu

 

A+ A-

Pretraga

Poslednje vesti

Važniji linkovi

Pratite nas